بلاگ

آمندا سیفرید مسحورکننده، در نقش اصلی فیلم زندگی‌نامه‌ای شاکر حضور دارد؛ فیلمی که حس واقعی تجارب مذهبی شاداب قرن هجدهم را به تصویر می‌کشد.

توسط کارولین سیده

هدف اکثر آثار تاریخی این است که گذشته را آشنا سازند؛ خطی بین شیوهٔ زندگی گذشته و امروز می‌کشند تا پیوستگی در تجربهٔ انسانی را جست‌وجو کنند. اما نویسنده‑کارگردان مونا فاستوولد در درام تاریخی خود عهد آن لی هدف متفاوتی دارد. اگر گذشته بر فرکانسی متفاوت می‌لرزد که تقریباً حس دنیای بیگانه‌ای را می‌آورد؟ اگر به‌طور واقعی می‌خواند؟

این فیلم در نهایت پیوستگی در تجربهٔ انسانی را می‌یابد، اما مسیر جسورانه و گمراه‌کننده‌ای برای رسیدن به آن می‌پیماید. این اثر با فیلمبرداری بر روی ۷۰ میلی‌متری و به‌هم‌انداختن نقش مسحورکنندهٔ آمندا سیفرید به‌عنوان بنیان‌گذار نام‌دار دین شاکر، عهد آن لی حس واقعی تجارب مذهبی شاداب قرن هجدهم را برای افراد درون آن‌ها بازتاب می‌دهد، نه صرفاً ظاهر آن‌ها از بیرون. به این معناست که رؤیاهای لرزان «کویکرهای لرزان» به شماره‌های موزیکال پرشور تبدیل می‌شوند که مملو از تنفس ریتمیک و رقص‌های پرکاشنی هستند؛ سرودهای کرال ملایم همراه با نغمه‌ای از ناله‌های دایره‌ای در میدسومار. و همچنین به‌دقت به واقعیت‌های خشن گذشته نگاه می‌کند. در زمانی که برای زنی از دست دادن چهار نوزاد پیش از اولین تولدشان عادی نبود، دین کمتر به‌عنوان مجموعه‌ای از اصول اخلاقی عمل می‌کرد و بیشتر به‌عنوان میخی برای بقا به کار می‌رفت؛ یعنی همچون یک میلهٔ پشتیبانی که افراد برای زنده ماندن به آن می‌گرند.

این تجربهٔ آن لی است؛ دومین بزرگ‌سال از هشت برادر و خواهر که در دوران احیای انجیلی در انگلستان به دنیا آمد. از «همزیستی جسمانی» ناراحت و مشتاق یافتن هدفی در میان یکنواختی سرنوشت‌اش، او به جنبش نوظهور شاکر روی می‌آورد؛ جنبشی که به‌دلیل اعترافات علنی دردناک و به‌ویژه اجازه دادن به زنان برای خطابه‌گری شناخته می‌شد. در واقع شاکران بر این باورند که خدا هم مرد و هم زن است—اندیشه‌ای رادیکال برای منچستِر در میانهٔ قرن هجدهم. پس از آن‌که آن لی در حین اعتصاب گرسنگی در زندان، «دیده‌های شگفت‌انگیز و تجلیات الهی» را تجربه کرد، به دو اصل ریشه‌دار باور می‌کند: زنا منبع تمام شرورهاست و او بازگشت دوم مسیح است.

فاستوولد و سیفرید می‌دانند که آن دارای ویژگی‌های رهبری یک فرقه است؛ او اعلام می‌کند همه شاکران باید سوگند عفت بدهند تا گناهان خود را پاک سازند. قدرت متقاعدسازی او آن‌قدر قوی است که برادر کوچکترش ویلیام (لوئیس پولمن) و گروهی کوچک از شاکران را برانگیخته می‌کند تا زندگی‌های پیشین خود را رها کرده و در آمریکا شروعی نو داشته باشند، جایی که او باور دارد ذهن‌های دنیای نو بیشتر قابل انعطاف برای ایده‌های او خواهند بود. چشمان روشن و وسع‌پهن و سوب‌نوای پر زخم سوپرانو که پیش از این سیفرید را به یک جوان جذاب تبدیل کرده بود، اکنون برای انتقال شدت عمیق و تعهد بی‌تزلزل به باورهایش به کار رفته است. «من توسط خدای قادرمتعال مأمور شدم تا انجیل ابدی را به آمریکا موعظه کنم. و یک فرشته به من، این‌جا، این خانه را فرمان داد»، او هنگامی که صاحب‌خانه او را سلام می‌کند، مونولوگ می‌کند.

با این حال، عهد آن لی نیز رویکردی غیرقضیه‌آمیز برای درک آن اتخاذ می‌کند، همان‌گونه که او ممکن است خود را درک می‌کرد. اجرای دردناک سیفرید نشان می‌دهد که در فراخوان عفت آن، نشانه‌ای از واکنش به تروما وجود دارد؛ تمایلی برای بازپس‌گیری حس اختیار برای زنان در زمانی که بدن‌هایشان مال خودشان نبود. اگرچه او قاطع است که هر کس که از حفظ عفت امتناع کند باید گروه را ترک کند، اما به همان اندازه پافشاری دارد که پیروانش حق دارند مسیر را به‌صورت آزادانه انتخاب کنند و نه تحت فشار. او برده‌داری را می‌ستزد، کار سخت و جامعه‌پذیری را ارج می‌نهد، بر این باور است که کودکان بدون گناه به دنیا می‌آیند و به جای جنگ، صلح‌دوستی را تشویق می‌کند. «مقدس‌گاه ما عشق است»، شاکران به‌طور واقعی در زیر مه ماه فریاد می‌زنند، در حالی که کلیساهای زیبا را در دشت‌های خلوت می‌سازند. فلسفهٔ آن همزمان رادیکال و سالم است. طبیعتاً مدت کوتاهی طول می‌کشد تا کسی او را جادوگر صدا بزند.

دوگانگی در زندگی آن وجود دارد، همان‌طور که دوگانگی در شاکران نیز دیده می‌شود—دینی که در آن خدا هم مرد و هم زن است؛ جایی که عشق تشویق می‌شود اما سکس ممنوع؛ و ذات این دین به گونه‌ای است که اعضای جدید هرگز به‌صورت زادگاه به آن ملحق نمی‌شوند. فاستوولد این تضادها را بدون تلاش برای اصلاحشان می‌نگرد. در عوض، عهد آن لی نیز این حس دوگانگی را در آغوش می‌گیرد. روایت از سوی پیرو وفادار، خواهرو مریم (توماسین مک‌کنزی) حقایق زندگی آن را مانند یک بیوپیک ساده‌وار بیان می‌کند، در حالی که فیلم خود بسیار عجیب‌تر است—پر از صحنه‌های فراموش‌نشدنی همچون رقص دعایی بر عرش کشتی که در شرایط آب و هوایی مختلف جریان دارد یا مونتاژ تاریک از سکس، تولد و مرگ (همه به لطف رقصان‌ساز سلیا رولسون‑هال و آهنگ‌ساز دنیل بلمبرگ). فیلم‌نامه‌ای که فاستوولد و شریکش، کارگردان برتالیست بریدی کوربت، نوشته‌اند، به سطحی شگفت‌انگیز از رسمی‌گری تاریخی در زبان و دینامیک‌های رابطه‌ای می‌پردازد. با این حال کل پروژه به‌وضوح حس مدرن بودن را در تجرب‌گرایی صرفاً رسمی خود نشان می‌دهد.

انرژی پرشور و شهوانی نیمهٔ اول فیلم، آن را به یکی از جذاب‌ترین تجربه‌های سینمایی سال تبدیل می‌کند و اگرچه نیمهٔ دوم، که آرام‌تر و با سبک‌مندتر است، برای به‌دست آوردن همان حس پیش‌برد تلاش می‌کند، اما هدف خاصی نیز در این دارد. به‌اندازهٔ فاستوولد، آن زنی بود که در دنیایی کثیف و آشوب‌ناک به‌دنیا آمده بود و آرزوی احساس نظم و آرامش داشت—و با تمام نیرو برای خود این را طلب کرد. در این مسیر، او موفق شد به دین نوپایی ساختاری بدهد که برای رشد پس از مرگش (اگرچه نه تا امروز) ضروری باشد. بالاتر از اصول مذهبی‌اش، انجیل واقعی آن، ایده‌ایست که «برای هر چیز جایگاهی وجود دارد و هر چیز در جای خود باشد». و اگرچه عهد آن لی انتظار وفاداری به این ایدئولوژی را ندارند، اما به‌طور حتمی به این باور احترام می‌گذارد.

کارگردان: Mona Fastvold
نویسنده: Mona Fastvold, Brady Corbet
بازیگران: Amanda Seyfried, Thomasin McKenzie, Lewis Pullman, Tim Blake Nelson, Christopher Abbott, Stacy Martin, Matthew Beard, Scott Handy, Viola Prettejohn, Jamie Bogyo, David Cale
تاریخ انتشار: ۲۵ دسامبر ۲۰۲۵

«آواتار: آتش و خاکستر» پس از یک هفته اکران، ۴۵۰ میلیون دلار درآمد جهانی کسب کرده است که شامل ۱۱۹ میلیون دلار در گیشه داخلی و ۳۳۱ میلیون دلار در بازارهای خارجی می‌شود.

در روز سه‌شنبه، سومین سفر جیمز کامرون به پاندورا ۱۶٫۵ میلیون دلار در شمال‌امریکا و ۳۴٫۳ میلیون دلار در سطح بین‌المللی جمع‌آوری کرده است. این فروش‌های میانی هفته نشان‌دهنده حفظ ثابت فروش از آخر هفته افتتاحیه است و پیش‌بینی می‌کند که دوره تعطیلات کریسمس که یکی از شلوغ‌ترین دوره‌های سال برای رفتن به سینما است، به‌خوبی پیش رود.

«آواتار: آتش و خاکستر» برای رسیدن به ۷۵ تا ۸۰ میلیون دلار در چارچوب تعطیلات چهار روزه هدف‌گذاری کرده است که کافی خواهد بود تا جایگاه شماره یک در شمال‌امریکا را حفظ کند. این در حالی است که سه فیلم جدید — درام‌کمدی ورزشی A24 به کارگردانی تیموتی شالامِت با نام «Marty Supreme»، درام موسیقایی Focus Features به نام «Song Sung Blue» و کمدی فاجعه‌ای سونی به نام «Anaconda» — وارد ترکیب سینمایی می‌شوند. این فیلم‌ها تا شب عید کریسمس (یعنی قبل از کریسمس) اکران نمی‌شوند؛ بنابراین استودیوهای مربوطه تا روز پنج‌شنبه، یعنی روز کریسمس، آمار فروش را گزارش نخواهند داد.

در همین حال، دنباله انیمیشنی دیزنی «Zootopia 2» پیش‌بینی می‌شود که تا تعطیلات کریسمس همچنان نیرویی قدرتمند باقی بماند. تا به امروز این اثر پُرمحبوب خانوادگی ۱٫۳ میلیارد دلار درآمد جهانی کسب کرده است که شامل ۹۹۳ میلیون دلار شگفت‌انگیز در بازارهای خارجی می‌شود. «Zootopia 2» مدت‌ها پیش از فیلم اصلی ۲۰۱۶ در درآمدهای گیشه پیشی گرفته است و به‌زودی تنها دومین فیلم انیمیشن تاریخ (بعد از «Inside Out 2») خواهد شد که درآمد بین‌المللی بیش از ۱ میلیارد دلار داشته باشد.

پیش از کریسمس، دیزنی هدیه‌ای به شکل یک نقطه عطف بزرگ در گیشه اکران کرد. به‌دلیل موفقیت‌های جذب‌کننده مخاطب عمومی همچون «Zootopia 2» و «Lilo & Stitch»، این استودیو برای اولین بار از زمان کووید به ۶ میلیارد دلار فروش بلیت جهانی — شامل ۲٫۳ میلیارد دلار در بازار داخلی و ۳٫۶۵ میلیارد دلار در بازارهای بین‌المللی — دست یافت و این پنجمین بار در تاریخ است که به این رقم می‌رسد.

صرف‌نظر از عنوان هشداردهنده، می‌توانست به‌منطقی شروع به تماشای «طاعون» چارلی پولینگر کند و گمان کرد که این یک درام رشد نوجوانی (YA) است — نسخهٔ مدرن «۴۰۰ ضربه» یا «خوش‌آمدگویی به خانه عروسک» مردانه، دربارهٔ گروهی از پسران نوجوان که تابستان خود را در یک اردوگاه پلو آبی می‌گذرانند. اما همان‌طور که فیلم پیش می‌رود، نه تنها روایت آن به‌تدریج تاریک‌تر می‌شود، بلکه ظاهر و حس فیلم به‌نحوی که به‌نازیبانه مخاطب را از حس امنیت پویا دور می‌کند و به تاریک‌ترین حوزه‌های روانی اوایل نوجوانی می‌برد.

به‌دلیل تنظیم فیلم در یک اردوگاه پلو آبی، بخش عمده‌ای از آن در اطراف و داخل یک استخر سرپوشیده رخ می‌دهد. هر کسی که صبح زود به یک YMCA رفته باشد، نور فلورسنت سخت این فضاها را می‌شناسد. بر این اساس، دو بخش اول فیلم روشن و پرنور هستند و گاهی به‌نظر می‌رسد که تقریباً استریل شده‌اند.

در شات ابتدایی، دوربین کاملاً در استخر غوطه‌ور می‌شود و اولین از چندین شات زیرآبی را معرفی می‌کند که پسران به داخل آب می‌پرند، پاهایشان می‌چرخند و سكونی آب را می‌شکنند. در حالی که آبی شست‌وشو شده با کلر استخر بی‌چون و چرا واضح است، فیلمبردار استیون برِکون می‌گوید او و پولینگر سعی داشتند از شات‌های زیرآبی کلیشه‌ای دوری کنند. «شات زیرآبی کلاسیک یک تبلیغ عطر است که زنی در لباس‌های پهن و جریان‌دار می‌پوشد و پرتو نوری شبیه به نور خدایان بر آن می‌تابد»، برِکون به Variety می‌گوید. «این اصلاً به آنچه ما می‌خواستیم این ماده به‌نظر برسد نزدیک نیست و ما در واقع از تمرکز عمیق، مانند یک نقاشی، الهام گرفته بودیم.»

برای به‌دست آوردن شات‌های زیرآبی، برِکون توضیح می‌دهد که اپراتور دوربین در زیر سطح آب بود و دستورها را از طریق بلندگوها دریافت می‌کرد. «به‌طور اساسی می‌توانستم از طریق یک میکروفن بزرگ که زیرآب قرار داشت با او صحبت کنم؛ بنابراین دستورهای کج‌وباز می‌آمد و او فقط با سر تکان دادن «بله» یا «نه» تأیید می‌کرد که من را شنیده است.»

حتی وقتی دوربین کمتر ثابت می‌شود و دور پسرانی که در آب می‌خرند می‌چرخد، به‌نظر می‌رسد به‌صورت تصادفی بالا و پایین می‌جنبد، برِکون می‌گوید که این کار دقیق‌تر از آنچه به‌نظر می‌رسد برنامه‌ریزی شده بود. او می‌گوید دوربین «روی یک سازه شناوری است که می‌توانید آن را به‌سطحی دقیق تنظیم کنید که تقریباً نیمی در آب و نیمی خارج باشد. و با فشار دادن آن روی سطح میان این پسرها و تمام پرتاب‌های آب، انرژی بسیار آشوب‌گری دارد»، اما «به‌طور بسیار دقیق نقشه‌برداری شده بود. در لحظه هیچ‌گونه جستجوی زیادی وجود نداشت چون ما باید با پسرها خیلی ایمنی می‌داشتیم. می‌دانید، نجات‌بازها در هر گوشه‌ای از قاب حضور داشتند.»

ظاهر دستی این سکانس توسط صدا و نمرهٔ موسیقی تکمیل می‌شود که به‌صورت همزمان هر بار که دوربین زیر آب می‌رود و دوباره به سطح می‌آید، صدای موسیقی را قطع و وصل می‌کند. «من تقریباً مطمئنم که حذف واقعی صدای موسیقی توسط دیمین (Volpe) و دیو (Paterson) در بخش صدا انجام شد. اما من در آنجا بودم. در آن جلسات حاضر شدم»، آهنگساز جوهان لنکس به Variety می‌گوید.

در حالی که فیلمبرداری به‌تدریج از روشنایی فریبندهٔ یک رمان رشد (Bildungsroman) به تاریکی یک فیلم ترسناک تبدیل می‌شود، موسیقی از ابتدای فیلم با احساس اضطراب‌زا ثابت می‌ماند و به مخاطبان می‌گوید که همه چیز برای این گروه از کودکان خوب نیست. «موسیقی ترسناک است، اما به‌طور دیوانه‌وار عجیب هم است»، لنکس می‌گوید. «ما می‌خواستیم از ابتدا این‌طور هشدار بدهیم که چیزهای بی‌منطق و دیوانه‌وار قرار است اتفاق بیافتند.»

انرژی تهدیدآمیز توسط ویژگی‌های سورئال و گاهی حدی موسیقی تقویت می‌شود. «فقط صدای من را می‌شنوید که در این میکروفن فریاد می‌زنم»، لنکس ادامه می‌دهد و خاطرنشان می‌کند که اگرچه موسیقی در تمام طول فیلم عجیب است، اما افزایشی‌های ظریف در طول پیشرفت فیلم وجود دارد. «فکر نمی‌کنم در یک‑سوم یا نصف اول فیلم سازهای زهی حضور داشته باشند. سپس این صداهای خشن و پرنرمی که از سازهای زهی می‌آیند، بر روی وکال‌ها می‌چسبند و در نهایت جایگزین آن‌ها می‌شوند دقیقاً همان‌وقت که لذت به‌نوعی تمام می‌شود»، لنکس توضیح می‌دهد. «به‌علاوه، این صداهای درون‌ساز تنش‌زا که به‌صورت افزایشی در راهروها می‌جوشند نیز وجود دارد. فکر می‌کنم در اوایل فیلم یک صدای کوتاه‌تر وجود دارد و سپس یک صدای حدود سه یا چهار دقیقه طولانی در انتها پخش می‌شود.»

در تصویر و صدای «طاعون» شکاف‌های واضحی از قالب تیره‌وار آن وجود دارد. به‌ویژه وقتی که بچه‌ها در نیمهٔ فیلم به‌خفای شب بیرون می‌روند، یک تک‌شات طولانی دستی آنها را در یک کوچه به‌جشن می‌گیرد.

«احتمالاً این صحنه بیش‌ترین نسخهٔ افراطی آنچه من «sandbox» می‌نامم است»، برِکون می‌گوید. «در اینجا خطوط کلی وجود داشتند که به‌خوبی تنظیم و نقشه‌برداری شده بودند، اما درون آن فقط آشفتگی بود که به آن‌ها اجازه می‌داد به هر جهتی بروند. از نظر رویکرد واقعی، من تمام تلاشم را کردم تا ما را به تعهد به یک ناحیهٔ بیش از ۱۸۰ درجه برسانم، فکر می‌کردیم دور می‌زنیم و طرف دیگر را می‌گیریم، اما بچه‌ها در حلقه می‌چرخیدند و همه چیز را انجام می‌دادند، بنابراین خیلی سریع به یک ناحیهٔ ۳۶۰ درجه تبدیل شد که چالش‌هایی به همراه داشت. به‌عنوان فیلمبردار، می‌خواهید همه در نور پس‌زمینه باشند و نمی‌خواهید لحظات زیادی نور جلو داشته باشید. بنابراین سعی می‌کردم با صحنه‌ای که در مقابل‌مان پیش می‌رفت هماهنگار شوم، اما هیچ‌وقت نسخه‌ای از من که فکر کنم «واااو، صبر کنید، این طرز نمایشی نیست که می‌خواهم» وجود نداشت. به‌جای آن، حس می‌شد «نه، بچه‌ها به ما می‌گویند چه باید باشد».

صحنه در نقطه اوج خود می‌رسد وقتی که یکی از پسران یک سی‌دی را در یک بوم‌باکس می‌اندازد و یک آهنگ پاپ ایتالیایی پخش می‌شود. اگرچه این آهنگ می‌تواند به‌راحتی به‌عنوان یک قطعهٔ نادر اما مناسب در صحنه شناسایی شود، اما در واقع یک قطعهٔ اصیل است که لنکس برای فیلم ساخته است. «بیایید خودمان یک چیز بنویسیم. چرا نه؟»، لنکس می‌گوید و به این نکته اشاره می‌کند که «دنیای صوتی فیلم ۹۰٪ از یک چیز تشکیل شده و سپس این چیز دیگر وارد می‌شود. این عمدی است. نمی‌تواند بیشتر از این با سایر موارد مخالف باشد. من واقعا آن را به‌عنوان یک ساختار و شکل دوست دارم.»

آهنگ با عنوان «Corsa Notturna» نام دارد و شامل صدای ایتالیایی یک کودک است. این یکی از معدود صدای‌های موزیک‌نامه‌ای است که به خود لنکس تعلق ندارد. این آهنگ دوباره در پایان فیلم بازمی‌گردد، در یک صحنه رقص که بار دیگر تکنیک‌های نوآورانهٔ دوربین را به نمایش می‌گذارد.

در حین رقص آزادانهٔ شخصیت اصلی، ما با او می‌چرخیم تا وقتی که یک اثر منحصربه‌فرد بروز می‌کند و به‌نظر می‌رسد که چرخش ادامه دارد در حالی که به‌طور یکپارچه بین پسر و نمایهٔ چرخان او برش می‌زند. اما برِکون توضیح می‌دهد که این شات اصلاً برش نیافته است. تیم یک آینهٔ شش‌وجهی چرخان ساخته بود که بازیگر درون آن ثابت بود، به‌طوری که گاه‌به‌گاه در شات معکوس ظاهر می‌شد در حالی که حرکت دایره‌ای به‌سوی بیرون حفظ می‌شد.

«وقتی که او قسمتی از تصویر می‌شود و از نگاه مردم به سوی او تا فقط او می‌پیچد، به‌طور واقعی سرعت می‌گیرد. او دیگر خود نمی‌چرخد و شروع می‌کند که وضعیت لحظه‌ای را ارزیابی کند، اما این با این واقعیت که این آینه به‌سرعت بیشتری می‌چرخد، متناقض است»، برِکون می‌گوید. این یک اثر «ترانس‑ف‑ایکسینگ» است که فیلم را به‌پایان می‌رساند و به‌طور مؤثری داستان را که سرگیجه می‌کشد، در بر می‌گیرد.

تأثیرات «طاعون» متنوع هستند. برِکون و لنکس اشاره می‌کنند که از «Raw»، «Carrie» و «The Shining» الهام گرفته‌اند، اما همچنین از «Full Metal Jacket»، «۸ ½»، «The Dark Knight» و «Superbad» برای شکل‌گیری ظاهر و صدا استفاده کرده‌اند. نتیجهٔ کار چیزی کاملاً منحصر به فرد است: یک فیلم ترسناک رشد و بلوغ که به بررسی جنبه‌های اجتماعی، روانی و جسمی تجربهٔ بزرگ‌شدن می‌پردازد.

«طاعون» در ماه مه در جشنواره فیلم کن به نمایش درآمد. شرکت IFC حقوق توزیع آن را در ماه اوت به‌دست آورد و فیلم را در تاریخ ۲۴ دسامبر در سینماها به اکران می‌رساند.